Growatt SPF 5000 ES — programy, nastawy i tryby pracy falownika off-grid

Falownik wyspowy Growatt SPF 5000 ES konfiguruje się w całości z panelu LCD — kilkadziesiąt programów o numerach od 01 do 50 decyduje o priorytecie źródeł, prądach ładowania, progach napięciowych i pracy równoległej. Ten artykuł przechodzi przez nastawy, które instalator zmienia naprawdę: programy 01, 02, 03, 05, 11, 12, 13, 21, 23 oraz okna czasowe 49 i 50. Dobór baterii do tej serii opisaliśmy w osobnym artykule — tutaj zajmujemy się tym, co wpisać w falownik, gdy bateria już stoi. Wszystkie wartości pochodzą z instrukcji producenta (wydanie polskie, wersja 4.0) i karty katalogowej serii.

Czym jest Growatt SPF 5000 ES i co widać na panelu sterowania?

Growatt SPF 5000 ES to jednofazowy falownik off-grid o mocy 5 kVA / 5 kW, pracujący na banku baterii 48 V DC. Front urządzenia to wyświetlacz LCD, trzy wskaźniki (stanu, ładowania i usterki) oraz cztery przyciski funkcyjne: ESC, UP, DOWN i ENTER. Na płycie przyłączeniowej znajdują się m.in. wejście i wyjście AC, wejście PV, wejście akumulatora, port BMS (CAN/RS485), port RS485, port WiFi/GPRS na datalogger, styk bezpotencjałowy, porty komunikacji równoległej i współdzielenia prądu oraz wyłącznik automatyczny.

Trzy parametry mocy wyznaczają ramy wszystkich nastaw: maksymalny prąd ładowania z PV do 100 A, maksymalny prąd ładowania z sieci do 80 A i czas transferu 10/20 ms przy przełączaniu źródeł. Mniejszy brat — SPF 3500 ES — ma odpowiednio 80 A z PV i 60 A z sieci i dzieli z piątką całą logikę programów, więc wszystko poniżej stosuje się do obu, z odrębnymi widełkami prądów.

Element	Wartość
Moc znamionowa	5 kVA / 5 kW (SPF 5000 ES)
Bank baterii	48 V DC; kwasowe AGM/FLD lub litowe z BMS
Prąd ładowania PV / sieć	do 100 A / do 80 A
Kabel baterii	1×2 AWG, moment 2–3 Nm (SPF 5000 ES)
Zalecana pojemność banku	co najmniej 200 Ah
Wejście w ustawienia	przytrzymanie ENTER przez 3 sekundy

Zanim dotkniesz programów — podłączenie banku baterii

Nastawy mają sens dopiero przy poprawnie podpiętym banku. Dla akumulatorów kwasowo-ołowiowych instrukcja wymaga banku 48 V o pojemności co najmniej 200 Ah, kabla 1×2 AWG z zaciskami pierścieniowymi dokręconymi momentem 2–3 Nm (dla SPF 3500 ES — 1×4 AWG) oraz oddzielnego zabezpieczenia nadprądowego DC lub rozłącznika między akumulatorem a falownikiem. Zalecany prąd ładowania banku kwasowego to 0,2C — i to on, nie maksimum falownika, wyznacza rozsądną nastawę Programu 02.

Trzy zakazy montażowe z tej samej strony instrukcji: między płaską częścią zacisku falownika a końcówką pierścieniową nie może znaleźć się nic (grozi przegrzaniem), zacisków nie smaruje się preparatami antyoksydacyjnymi przed dokręceniem, a polaryzację plus-do-plusa i minus-do-minusa sprawdza się przed zamknięciem rozłącznika DC. Przy baterii litowej dochodzi kabel RJ45 do portu BMS — bez niego Growatt SPF 5000 ES nie skomunikuje się z bankiem i tryb LI nie ruszy.

Jak wejść w programy i który za co odpowiada?

W Growatt SPF 5000 ES do trybu ustawień wchodzi się przytrzymując ENTER przez 3 sekundy; programy przewija się przyciskami UP/DOWN, wybór zatwierdza ENTER, a ESC wychodzi poziom wyżej. Dwa programy mają blokadę stanu: napięcie wyjściowe (Program 08: 230 V domyślnie, do wyboru 220/240/208 V) i częstotliwość (Program 09: 50 Hz domyślnie) zmienisz wyłącznie w trybie gotowości, przy wyłączonym wyjściu — tak samo jak tryb wyjścia AC w Programie 23.

Macierz zestawia programy, od których zależy zachowanie systemu w 90% instalacji. Growatt SPF 5000 ES ma ich więcej (auto-restarty 06/07, alarmy 15–18, wyrównywanie 43–48, zegar 37–42), ale te poniżej rozstrzygają o ekonomii i bezpieczeństwie pracy.

Priorytet źródeł w Programie 01 — SOL, UtI, SBU czy SUB?

Program 01 rozstrzyga, kto zasila odbiory. W ustawieniu Utility first (domyślnym) robi to sieć, a PV i bateria wchodzą dopiero przy jej braku — falownik pracuje wtedy jak UPS z ładowarką słoneczną. Solar first oddaje pierwszeństwo słońcu, dokładając baterię przy niedoborze, a sieć włącza dopiero przy braku PV albo spadku napięcia banku do progu z Programu 12.

Dwa pozostałe warianty różnią się rolą sieci przy pracy słonecznej. W SBU odbiory zasila słońce wspierane baterią, a sieć pojawia się dopiero po zejściu banku do progu ostrzegawczego albo nastawy z Programu 12 — to ustawienie maksymalnej autokonsumpcji. W SUB niedobór słońca uzupełnia najpierw sieć, a bateria wchodzi tylko wtedy, gdy nie ma ani wystarczającego PV, ani sieci — bank pracuje płycej, kosztem większego poboru sieciowego. Growatt SPF 5000 ES w polskich domach najczęściej jeździ na SBU; SUB wybiera się tam, gdzie bateria ma być rezerwą awaryjną, a nie codziennym magazynem.

Nastawy dla baterii litowej — „LI” w Programie 05 i protokół 36

Bateria litowa wymaga komunikacji BMS: po ustawieniu typu „LI” w Programie 05 wyświetlacz przechodzi do Programu 36, gdzie wybiera się protokół — L01–L50 dla RS485, L51–L99 dla CAN; właściwy protokół dla danej baterii wskazuje Growatt. Kabel RJ45 łączy port BMS baterii z portem BMS falownika. Po przejściu na LI trzy programy zmieniają jednostki z woltów na procenty SOC: powrót do sieci (P12) domyślnie 50% w zakresie 6–95%, powrót do baterii (P13) domyślnie 95% w zakresie 10–100%, odcięcie (P21) domyślnie 20% w zakresie 5–50%.

Dwie konsekwencje trybu LI trzeba znać na pamięć. Po pierwsze, maksymalny prąd ładowania przestaje być edytowalny — steruje nim BMS baterii, nie użytkownik. Po drugie, zerwanie komunikacji z BMS kończy się odcięciem wyjścia falownika — dlatego kabel BMS prowadzi się starannie, a w systemie równoległym podpina do falownika głównego. Dla baterii litowych bez komunikacji istnieje typ „User-Defined 2″, w którym napięcia ładowania i odcięcia ustawia się ręcznie w programach 19, 20 i 21, z zaleceniem tej samej wartości w P19 i P20 — traktuj go jako rozwiązanie awaryjne, nie docelowe.

Co pokazuje wyświetlacz — tryby pracy Growatt SPF 5000 ES

Falownik przechodzi między czterema trybami. W trybie czuwania (lub oszczędzania) nie podaje napięcia na wyjście, ale może ładować baterię; w trybie liniowym zasila odbiory z sieci, również ładując; w trybie baterii odbiory zasila akumulator wspólnie z PV; tryb błędu oznacza usterkę wewnętrzną albo przyczynę zewnętrzną, jak nadmierna temperatura czy zwarcie wyjścia. Ikony na LCD pokazują przy tym źródło ładowania: sieć, PV albo oba naraz.

Najczęściej niezrozumianym progiem w Growatt SPF 5000 ES jest odcięcie DC z Programu 21. Po jego osiągnięciu dzieją się trzy różne rzeczy, zależnie od dostępnych źródeł: gdy jest tylko bateria — falownik się wyłącza; gdy jest PV i bateria — falownik ładuje bank bez podawania napięcia na wyjście; gdy dostępne są PV, bateria i sieć — przechodzi w tryb liniowy, zasila odbiory i ładuje. „Instalacja zgasła w nocy” przy pustym banku i braku sieci to więc zachowanie projektowe, nie awaria.

Praca równoległa — Program 23 i okablowanie

Growatt SPF 5000 ES pracuje równolegle w jednej fazie i w układach trójfazowych. Konfiguruje się to w Programie 23, wyłącznie w trybie gotowości i wyłącznie z podłączonym akumulatorem: dla równoległej pracy jednofazowej każda jednostka dostaje „PAL”, a w układzie trójfazowym — minimum trzy falowniki, po jednym na fazę — odpowiednio 3P1, 3P2 i 3P3 według fazy przyłączenia. Kabel współdzielenia prądu łączy się tylko między jednostkami tej samej fazy — nigdy między fazami — a tryb oszczędzania wyłącza się wtedy automatycznie.

Od strony elektrycznej instrukcja podaje przekroje i momenty (dla SPF 5000 ES kabel baterii 1×2 AWG przy 2–3 Nm) oraz tabelę zalecanych wyłączników wejścia AC dla zestawów dwóch i trzech jednostek. Instrukcja rozpisuje też schematy połączeń zasilania i komunikacji dla konfiguracji od dwóch do sześciu falowników oraz wariantów trójfazowych z różnym rozkładem jednostek na fazy — okablowanie wykonuj według schematu dla dokładnie tej liczby jednostek, którą montujesz, bo pary portów komunikacji równoległej nie są dowolne. Przy zasilaniu z generatora obowiązuje Program 03 w ustawieniu GEN — dozwolone są wyłącznie generatory diesla, o mocy co najmniej 10 kVA, a dla trójfazowego systemu równoległego co najmniej 20 kVA i maksymalnie dwóch jednostkach na fazę.

Wyrównywanie baterii kwasowych — programy 43–48

Dla banków typu Flooded i User-Defined falownik oferuje funkcję wyrównywania (equalization), domyślnie wyłączoną, aktywowaną w Programie 43. Parametry procesu ustawiają kolejne programy: napięcie wyrównawcze domyślnie 58,4 V w zakresie 48,0–58,4 V (P44), czas wyrównania domyślnie 60 minut w zakresie 5–900 (P45), limit czasu domyślnie 120 minut (P46) i interwał powtarzania domyślnie co 30 dni w zakresie 1–90 (P47). Program 48 pozwala uruchomić wyrównanie natychmiast, poza harmonogramem.

Growatt SPF 5000 ES pilnuje przy tym zależności między programami: wyrównywanie konfiguruje się tylko wtedy, gdy Program 05 wskazuje bank Flooded albo User-Defined — dla AGM i baterii litowych funkcja pozostaje ukryta i tak ma być. Włączenie wyrównywania na banku, który go nie potrzebuje, to najkrótsza droga do skrócenia jego życia.

Czego NIE robić przy nastawach SPF

• Nie zmieniaj napięcia (P08), częstotliwości (P09) ani trybu wyjścia (P23) przy pracującym wyjściu — te programy są dostępne tylko w trybie gotowości.
• Nie ustawiaj typu baterii „na oko” — LI wymaga działającej komunikacji BMS, a jej zerwanie odcina wyjście falownika.
• Nie modyfikuj napięć w programach 19–21 przy typach AGM/FLD/LI — ręczne progi dotyczą wyłącznie trybów User-Defined.
• Nie prowadź kabla współdzielenia prądu między jednostkami różnych faz w układzie trójfazowym.
• Nie podłączaj generatora benzynowego ani jednostki poniżej 10 kVA — tryb GEN dopuszcza tylko generatory diesla o określonej mocy.
• Nie pomijaj zabezpieczenia nadprądowego DC między baterią a falownikiem — instrukcja wymaga go niezależnie od typu banku.

Growatt SPF 5000 ES na tle serii — co dziedziczy następca

W rodzinie ES logika programów jest wspólna: Growatt SPF 5000 ES i SPF 3500 ES różnią się widełkami prądów (100/80 A vs 80/60 A z PV i sieci), a następca — SPF 6000 ES Plus — podnosi moc do 6 kVA / 6 kW i dokłada drugi tracker MPPT, zostając przy tej samej klasie baterii LV 48 V i tej samej matrycy zgodnych rodzin AXE, ARK i HOPE. Umiejętność strojenia programów opisanych wyżej przenosi się więc wprost na nowsze jednostki.

Nasza tabela zgodności notuje dla serii gwarancję 2 lata z wariantem 5-letnim — warunki dla konkretnej dostawy potwierdź przed ofertowaniem, bo warianty gwarancyjne w tej rodzinie bywały aktualizowane między partiami.

Z praktyki instalatora

Cztery obserwacje z uruchomień serii SPF — wskazówki praktyczne, nie wymagania producenta.

• Z praktyki: nastawy rób w kolejności 05 → 36 → 01 → 02/11 → 12/13/21 → 49/50. Typ baterii pierwszy, bo LI przełącza jednostki trzech kolejnych programów z woltów na procenty i zmienia to, co w ogóle będziesz ustawiał.
• Z praktyki: po ustawieniu okien 49/50 sprawdź zegar falownika (programy 37–42) — okno taryfowe liczone według złego czasu ładuje bank w drogich godzinach i nikt tego nie widzi do pierwszego rachunku.
• Z praktyki: wartości wszystkich zmienionych programów spisz do protokołu odbioru. Po resecie albo wymianie płyty odtworzenie nastaw z pamięci zajmuje godzinę i zawsze czegoś brakuje.
• Z praktyki: klientowi z SBU pokaż na wyświetlaczu przejście do trybu liniowego przy progu z Programu 12 — jedna demonstracja oszczędza serię telefonów „czemu bierze z sieci, skoro mam baterię”.
• Z praktyki: przy modernizacji z banku kwasowego na litowy przejdź nastawy od zera, a nie „tylko Program 05″ — po zmianie na LI progi 12/13/21 zmieniają jednostki i stare wartości woltowe tracą sens, choć na wyświetlaczu wyglądają znajomo.

FAQ — częste pytania o Growatt SPF 5000 ES

Czym różni się SBU od SUB w Programie 01?

Kolejnością wsparcia przy niedoborze słońca: w SBU brakującą moc dokłada bateria, a sieć wchodzi dopiero przy progu z Programu 12; w SUB brakującą moc dokłada najpierw sieć, a bateria pracuje tylko przy braku obu pozostałych źródeł. SBU = tańsza eksploatacja, SUB = płytsza praca banku.

Dlaczego Growatt SPF 5000 ES wyłączył się w nocy?

Najpewniej bank osiągnął niskie napięcie odcięcia DC (Program 21), a sieć i PV były niedostępne — w tym scenariuszu falownik wyłącza się projektowo. Jeżeli sieć była dostępna, sprawdź zakres Programu 03: w ustawieniu UPS falownik akceptuje węższe okno 170–280 VAC.

Jak ładować z sieci tylko w tanich godzinach taryfy?

Programem 49: cztery cyfry, z których dwie górne to godzina startu, a dwie dolne — godzina końca okna ładowania; przykładowo 2320 pozwala ładować od 23:00 do 20:59 dnia następnego, a wartość 0000 oznacza całą dobę. Prąd tego ładowania ogranicza Program 11.

Czy Growatt SPF 5000 ES uruchomi się bez baterii?

Tabela trybów pracy przewiduje w trybie liniowym stan „brak podłączonego akumulatora”, więc zasilanie odbiorów z sieci bez banku jest przewidziane na wyświetlaczu. Twardy wyjątek to praca równoległa — Program 23 działa tylko z podłączonym akumulatorem. Zakres pracy off-grid bez banku instrukcja pomija — taki układ potwierdź w dziale technicznym, zanim go zaoferujesz.

Ile jednostek SPF połączę równolegle?

Instrukcja opisuje pracę równoległą jednofazową (PAL) i układy trójfazowe z minimum trzema falownikami, z tabelami zabezpieczeń dla dwóch i trzech jednostek; nasza tabela zgodności notuje dla serii (poza SPF 3000 ES) do 6 sztuk. Konfigurację powyżej trzech jednostek potwierdź w dziale technicznym przed ofertowaniem.

Checklista nastaw przed odbiorem

1. Program 05 zgodny z bankiem (LI dla litowej z BMS; protokół w P36 wg wskazania Growatt).
2. Program 01 ustawiony świadomie (SBU/SUB/UtI/SOL) i omówiony z klientem.
3. Prądy ładowania: P02 ≤ możliwości banku, P11 ≤ przydział mocy przyłącza.
4. Progi 12/13/21 sprawdzone po zmianie typu baterii (wolty vs % SOC).
5. P08/P09/P23 ustawione w trybie gotowości, przed startem wyjścia.
6. Zegar (P37–42) zgodny z czasem lokalnym, jeśli używasz okien 49/50.
7. Zabezpieczenie nadprądowe DC banku zainstalowane.
8. Komplet nastaw spisany w protokole odbioru.
9. Okna czasowe 49/50 przetestowane na przełomie doby, jeżeli przedział przechodzi przez północ (format czterocyfrowy liczy do 20:59 dnia następnego).
10. Klient wie, jak odczytać tryb pracy z ikon wyświetlacza i co oznacza tryb błędu.

Seria SPF ES ma już następcę w bieżącej ofercie: GROWATT SPF 6000 ES Plus (6 kVA, dwa trackery MPPT) dzieli z opisywaną tu jednostką klasę baterii 48 V, a gotowy zestaw SPF 6000 ES Plus z baterią AXE-L 5 kWh skraca dobór do jednej pozycji. Parę falownik–bateria zweryfikujesz w konfiguratorze Growatt, a aktualne instrukcje serii publikuje centrum pobierania Growatt.

Źródła

1. Growatt AXE 5.0L Modular Battery — Karta katalogowa (EN) — karta SPF (archiwum /downloads/)
2. Growatt HOPE 5.0L-B1 -2509 — Karta katalogowa — — manual SPF 3500-5000 ES (PL, v4.0) cytowany z korpusu lokalnego; strony druku = PDF-2